Στο άρμα της Microsoft, αλλά με το κεφάλι ψηλά
Το νομοσχέδιο συμφωνίας με τη Microsoft επικυρώθηκε χτες το απόγευμα στη Βουλή επί της αρχής, αλλά τίποτα δεν έχει κριθεί ακόμα· και κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει την ενεργό συμμετοχή της κοινότητας ΕΛ/ΛΑΚ στη δημόσια διαβούλευση για την ψηφιακή πολιτική και την διαμόρφωση του πολιτικού διαλόγου.
Ανανέωση (25/1 21:00): Ο Gates στο Μέγαρο κι ο Hellug στο απέναντι πεζοδρόμιο στις 28/1 από 11:00 μέχρι 16:00, μοιράζοντας Live CD’s και πληροφοριακό υλικό για το Linux και τα ανοικτά πρότυπα.
Ανανέωση (30/1 11:00): Αναδρομική η ισχύς του νόμου;! Απολογισμός της προσπάθειας και credits από τον Αντώνη Χριστοφίδη.
Σύντομα συμπεράσματα από την διαδικασία ψήφισης του νομοσχεδίου
Πριν 2 χρόνια, όταν έγραφα για τη μυστική συμφωνία πλαίσιο που υπέγραψε ο σημερινός υπουργός Οικονομίας στη Λισαβώνα, και αναδημοσίευα την διάσημη, πλέον, φωτογραφία της περιχαρούς χειραψίας του με τον Bill Gates, ήμουν ήδη σίγουρος ότι η συμφωνία θα περνούσε άνετα παρά τις αντιδράσεις, αν ποτέ την κατέθετε στη Βουλή η ίδια κυβέρνηση. Κι αυτό γιατί, ακόμα και με την τωρινή ισχνή κοινοβουλευτική πλειοψηφία της, ο δικομματικός εκλογικός νόμος πρακτικά εξασφαλίζει ότι κάθε νομοσχέδιο της κυβέρνησης θα περνάει ακόμα και παρά την αντίδραση σύσσωμης της αντιπολίτευσης (ειδικά, μάλιστα, μετά την χθεσινή αναθεώρησή του). Και φυσικά, στον ελληνικό κοινοβουλευτισμό, πλην κάποιων μεμονωμένων περιπτώσεων, η κομματική πειθαρχία στη Βουλή είναι απόλυτη.
Το αποτέλεσμα της διαδικασίας ψήφισης του νομοσχεδίου επαλήθευσε έτσι πράγματα που όλοι θεωρούμε γνωστά και τετριμμένα για την πολιτική μας ζωή, όμως ανέδειξε και κάποιες δυνατότητες που δε φαντάζονταν οι κυνικοί. Κι αυτό γιατί έγινε προφανές, μέσα από τη στάση όλων των κομμάτων -ακόμα και του κυβερνώντος- κατά τις συζητήσεις στην Ολομέλεια και την Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων, ότι οι διεθνείς βέλτιστες πρακτικές που αναδεικνύονται στην μηχανοργάνωση της δημόσιας διοίκησης, και συγκεκριμένα, οι ενισχυόμενες τάσεις υιοθέτησης ανοικτών προτύπων και Ελεύθερου Λογισμικού, δε μπορούν να αγνοηθούν πλέον.
Στη Βουλή σήμερα, κάθε κόμμα της αντιπολίτευσης προέτεινε σημαντικές αντιρρήσεις στο απαράδεκτο νομοσχέδιο του κ. Αλογοσκούφη (ή, αλλιώς, Αλογοσκoffice, όπως πετυχημένα τον βάφτισε blog του ΠΑΣΟΚ), οι οποίες στον ένα ή άλλο βαθμό απηχούσαν τις θέσεις της κοινότητας ΕΛ/ΛΑΚ. Και ναι μεν αυτό δε σημαίνει ότι ξαφνικά τα κόμματα αγάπησαν το ελεύθερο λογισμικό για αλτρουϊστικούς λόγους, αλλά είναι αναμφίβολο ότι έχει γίνει σημαντική πρόοδος στην “επιμόρφωση” της πολιτικής σκηνής για τις θέσεις τις κοινότητας· κι αυτό φυσικά δεν έγινε από τη μιά μέρα στην άλλη.
Η κοινότητα ΕΛ/ΛΑΚ και η “επιμόρφωση” του πολιτικού διαλόγου
Κατά τον αγώνα για την αποτροπή της νομιμοποίησης των πατεντών λογισμικού στην Ευρώπη, τα ελληνικά πολιτικά κόμματα έμαθαν για πρώτη φορά την ύπαρξη του Ελεύθερου Λογισμικού και της κοινότητας ΕΛ/ΛΑΚ, μέσα από τον ακούραστο αγώνα της ομάδας epatents για να ενημερώσει τους έλληνες βουλευτές και ευρωβουλευτές (προφανώς δεν άκουσαν όλοι, αφού υπήρξαν και έλληνες ανάμεσα στους 14 που υπερψήφισαν την οδηγία). Το Μάρτιο του 2006, η ανακάλυψη ότι το portal του Taxisnet αποκλείει την πρόσβαση σε web browsers πλην του Internet Explorer, και η αποκάλυψη από ενεργό μέλος της κοινότητας ΕΛ/ΛΑΚ ενός exploit ασφαλείας προκαλούν θύελλα διαμαρτυριών στη μπλογκόσφαιρα και την κοινότητα, η οποία αναγκάζει την υπηρεσία σε διόρθωση του προβλήματος σε διάστημα μόλις ενάμιση μηνός. Παρ’ όλο το controversy που προκαλεί το θέμα του “υπολογιστή των φτωχών” στη χώρα μας και στο εξωτερικό, η προσπάθεια εξελληνισμού του OLPC, που ανακοινώθηκε το καλοκαίρι του 2006, μαζί με την επακόλουθη ανακοίνωση της κυβέρνησης για τη διάθεση του σε μαθητές στις αρχές της σχολικής χρονιάς που διανύουμε αποτέλεσε την πρώτη δραστηριότητα της κοινότητας ΕΛ/ΛΑΚ και εκπαιδευτικών που υποστηρίχτηκε κι απ’ τα δύο μεγάλα κόμματα (ουσιαστικά, φαγώθηκαν για το ποιός θα πλειοδοτήσει στην υποστήριξή του). Και πριν τις περασμένες εκλογές, 4 κόμματα της αντιπολίτευσης απάντησαν στις ερωτήσεις του Λευτέρη Κοσμά για τις θέσεις τους στο ΕΛ/ΛΑΚ και τα δικαιώματα των χρηστών, σε μιά μεταφορά του πετυχημένου πειράματος του γαλλικού οργανισμού APRIL.
Ιστορικό της συμφωνίας με τη Microsoft και οι δράσεις της κοινότητας
Όσον αφορά τη συμφωνία με τη Microsoft, το ιστορικό έχει ως εξής: σε ανύποπτο χρόνο μετά την αποκάλυψη της υπογραφής της από την αντιπροσωπεία των κ.κ. Αλογοσκούφη, Σιούφα και Ντόρας Μπακογιάννη στο αινιγματικό Microsoft Government Leaders Forum Europe 2006, το κείμενό της διέρρευσε στο διαδίκτυο, επιτρέποντας στην κοινότητα ΕΛ/ΛΑΚ να τη μελετήσει και να ασκήσει την κριτική της, η οποία βρήκε έκφραση και στα ΜΜΕ. Ακολούθησαν επανειλημμένες ερωτήσεις στη Βουλή από βουλευτές της αντιπολίτευσης (από 5 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και 3 από τον Λεβέντη του ΣΥΡΙΖΑ), που ζητούσαν να υπάρξει ενημέρωση για το περιεχόμενο της συμφωνίας, και οι οποίες αγνοήθηκαν ή διαγράφηκαν “λόγω κωλύματος του Υπουργού”. Τον Ιούνιο του 2006, οι FFII, Hellug και ΕΠΕ ανακοίνωσαν την διαρροή του κειμένου της συμφωνίας, επί του οποίου το FFII και digitalrights.gr δημοσίευσαν ανάλυση, μετά από 2 μήνες. Όπως εκτιμήθηκε από τον Τύπο, η διαρροή και η δημοσιοποίησή της έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην επίσπευση της κατάθεσης της συμφωνίας στη Βουλή. Παρ’ ότι η κατάθεση στη Βουλή μας έπιασε στον ύπνο ως προς το βραχυπρόθεσμο timing (ίσως επειδή κανείς στην κοινότητα δεν γνώριζε το πρόγραμμα επισκέψεων του Gates!), το δελτίο τύπου των FFII, Hellug και digitalrights.gr και οι ερωτήσεις προς τους βουλευτές που ακολούθησαν υπήρξαν οι πρώτες άμεσες αντιδράσεις απ’ οποιαδήποτε κατεύθυνση. Η αξιοπρεπής, παρ’ ότι τρακαρισμένη, εμφάνιση του αντιπροέδρου του Hellug στην συνεδρίαση της 17/1 της Διαρκους Επιτροπης Οικονομικων Υποθεσεων της Βουλης, ως εκπροσώπου φορέα με έννομο ενδιαφέρον για το νομοσχέδιο, αν μη τι άλλο αποτελεί αναγνώριση του ρόλου που έχει παίξει τα τελευταία χρόνια η κοινότητα ΕΛ/ΛΑΚ και συγκεκριμένα ο σύλλογος -που αποτελεί και νομικό πρόσωπο, και συνεπώς μπορεί να εκπροσωπηθεί σε δημόσιες διαβουλεύσεις- στην ενημέρωση της κοινής γνώμης και του πολιτικού διαλόγου για τα ανοικτά πρότυπα και το ΕΛ/ΛΑΚ, αλλά και το ευρύτερο θέμα της διαφανούς και αειφόρου ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Τέλος, η διακήρυξη της πρωτοβουλίας digitalrights.gr, που προτείνει στην πολιτεία πλαίσιο δράσης προς αυτή την κατεύθυνση, συγκέντρωσε 1200 υπογραφές πολιτών από τον Φεβρουάριο του 2006 μέχρι σήμερα.
Κατόπιν όλων αυτών, κατ’ αρχάς, σε καμιά περίπτωση δεν δικαιούται ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας να δηλώνει επανηλλειμένα ότι η κοινότητα ΕΛ/ΛΑΚ “είχε μόνο απορίες” για το νομοσχέδιο. Βάσει των όσων ακούστηκαν χτες στη Βουλή, σε ύφος που θα έκανε και τους πιό φανατικούς πολέμιους της Microsoft να κοκκινήσουν (“γίνατε πλασιέ της Microsoft, κ. Υπουργέ“), ίσως η μειλιχιότητα και η ψυχραιμία με την οποία διατυπώνει τις θέσεις της επίσημα η κοινότητα να είναι παρεξηγήσιμη και να χρήζει αναθεώρησης. Όμως δεν μπορεί να υπάρξει αμφιβολία στο ότι στάθηκε στις επάλξεις σε κάθε σχεδόν εξέλιξη που αφορούσε τη συγκεκριμένη συμφωνία και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των απόψεων των κομμάτων.
Κριτική της κοινότητας και της πολιτείας
Δεν υπάρχει αμφιβολία, όμως, για όποιον παρακολουθεί το δημόσιο διάλογο στα διάφορα ηλεκτρονικά βήματα της κοινότητας ΕΛ/ΛΑΚ, και ότι στα 2 χρόνια που μεσολάβησαν από την υπογραφή της συμφωνίας, υπήρξε κωλυσιεργία, αδράνεια, φαγωμάρα, αρνητισμός, ακόμα και αδιαφορία για μεγάλα χρονικά διαστήματα, που κατέστησαν αδύνατο να προκύψει μιά οργανωμένη προσπάθεια συστηματικής τεκμηρίωσης της ανάγκης για μετάβαση στη χρήση ανοικτών προτύπων και Ελεύθερου Λογισμικού στη δημόσια διοίκηση και την εκπαίδευση, παρά τα διαρκώς αυξανόμενα παραδείγματα υιοθέτησής τους σε χώρες και της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και του αναπτυσσόμενου κόσμου, που προσφέρονταν για άμεσες συγκρίσεις, αλλά και τις πλείστες μελέτες αξιολόγησης σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
Πέρα από τη συνεργασία με εκπαιδευτικούς στα πλαίσια του εξελληνισμού του OLPC, και την σημαντική -αλλά αφανή και κατακερματισμένη- δουλειά πάνω στο ΕΛ/ΛΑΚ που γίνεται στα πανεπιστήμια, δεν υπήρξε επίσης ποτέ συστηματική συνεργασία της ακαδημαϊκής κοινότητας με την κοινότητα ΕΛ/ΛΑΚ, παρά την εκτενή, συνεπή και ποιοτική -δεδομένων των συνθηκών- δουλειά εξελληνισμού του λογισμικού ΕΛ/ΛΑΚ και της τεκμηρίωσης του από την κοινότητα.
Για όλες αυτές τις αστοχίες, πέρα από την εγγενώς αποκεντρωμένη και ανεξάρτητη φύση της κοινότητας ΕΛ/ΛΑΚ, που δυσχεραίνει -πολύ καλώς, ως ένα βαθμό- τις όποιες συγκεντρωτικές προσπάθειες πέραν της ανάπτυξης λογισμικού, σημαντική ευθύνη φέρει και η αδιαφορία της ίδιας της πολιτείας, που ξεκίνησε το 2002 να υποστηρίζει δράσεις όπως το 1ο και το 2ο Συνέδριο ΕΛ/ΛΑΚ και την ομάδα ΕΛ/ΛΑΚ του ebusinessforum, για να κόψει στη συνέχεια με το μαχαίρι όλες σχεδόν τις γέφυρες με την κοινότητα, αποκλείοντάς την στην πράξη από εκπαιδευτικές και επιχειρηματικές συνεργασίες. Πέρα από τους αναπόφευκτους ρεαλισμούς που εμπλέκονται στην εναλλαγή των δυό μεγάλων κομμάτων στην εξουσία και τις όποιες πολιτικές σκοπιμότητες μπορεί να διέπουν την εμπλοκή συγκεκριμένων προσώπων εκατέρωθεν κοινότητας και κομμάτων στις διαδικασίες προσέγγισης, τίθεται μείζον θέμα ασυνέπειας της πολιτείας σε βασικές πολιτικές, όπως είναι ο ψηφιακός σχεδιασμός και η εκπαίδευση, με όποιες επιπτώσεις έχει αυτή για την ευημερία και την πρόοδο της κοινωνίας.
Μελλοντικά βήματα
Τίποτα δεν έχει κριθεί με την ψήφιση του νομοσχεδίου, ούτε για την κοινότητα αλλά ούτε και για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση της χώρας. Κι αυτό, όχι γιατί μπορεί κανείς να δεχτεί, οσοδήποτε καλόπιστος κι αν είναι, τις διαβεβαιώσεις ενός Υπουργού που έπαιζε κρυφτούλι επί δύο χρόνια με το κοινοβούλιο, την κοινότητα και τον Τύπο, αλλά επειδή η ίδια η συμφωνία είναι τόσο εξώφθαλμα κακογραμμένη και κυριολεκτικά διάτρητη -μη δεσμευτική συμφωνία πλαίσιο με επικίνδυνες αοριστίες, που περιέχει μυστικές δεσμευτικές παράπλευρες συμφωνίες- ώστε η προσβολή της στα εθνικά κι Ευρωπαϊκά νομικά όργανα είναι σχεδόν εγγυημένο ότι θα φέρει αποτελέσματα. Επιπλέον, οι εκφρασμένες θέσεις όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης υπέρ της αξιοποίησης των ανοικτών προτύπων και του ΕΛ/ΛΑΚ, ακόμα κι η εξαναγκασμένη και τυπική διαβεβαίωση της κυβέρνησης ότι παραμείνει ανοικτή σε προτάσεις και δεν απορρίπτει το ΕΛ/ΛΑΚ, προσφέρουν την ευκαιρία στην κοινότητα να διαδραματίσει σημαντικό θετικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός ορθολογικού και διαφανούς εθνικού ψηφιακού σχεδιασμού, αναδεικνύοντας κι αξιοποιώντας τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, το παραγωγικό, συνεργατικό και διαφανές ήθος του ΕΛ/ΛΑΚ και το δικό της έμψυχο δυναμικό.
Ανανέωση (25/1 21:00): Ο σύλλογος Hellug θα βρίσκεται στο πεζοδρόμιο απέναντι από το Μέγαρο στις 28/1 από 11:00 μέχρι 16:00, μοιράζοντας Live CD’s και πληροφοριακό υλικό για το Linux και τα ανοικτά πρότυπα, την ώρα που ο Bill Gates θα “εγκαινιάζει” το Κέντρο Καινοτομίας της Microsoft. Ελάτε και φέρτε και τα Live CD σας!
Ανανέωση (30/1 11:00): Αναδρομική η ισχύς του νόμου;! Απολογισμός της προσπάθειας και credits από τον Αντώνη Χριστοφίδη:
η Microsoft και η κυβέρνηση μάς έδωσαν μεγάλη δημοσιότητα. Αν περνούσαν τη συμφωνία στη ζούλα, χωρίς δελτία τύπου, δεν υπήρχε περίπτωση να μας δώσει κανείς σημασία. Ελπίζω να μην μαθαίνουν από τα λάθη τους.
Όσο για το αποτέλεσμα: ότι το νομοσχέδιο θα ψηφιζόταν το γνωρίζαμε εξ αρχής, δεν είχαμε αυταπάτες. Αυτό που θέλαμε να πετύχουμε, την ενημέρωση του κοινού και του πολιτικού κόσμου, το καταφέραμε σε αρκετά μεγάλο βαθμό. Επίσης, μάθαμε πολλά πράγματα. Συγκρίνετε το τι ξέρουμε σήμερα για τις νομοθετικές διαδικασίες και το τι ξέραμε πριν ένα μήνα. Παράλληλα, έγιναν σκέψεις και ζυμώσεις για το μέλλον του hellug και γενικότερα για το μέλλον των κινημάτων του ελεύθερου λογισμικού στην Ελλάδα.[..]
Η μάχη ενάντια σ᾽ αυτή τη συμφωνία/νόμο συνεχίζεται. Θα μάθετε εν καιρώ περισσότερα.
Σχετικοί σύνδεσμοι:
- Πρακτικά συνεδρίασης της Ολομέλειας της Βουλής της 24/1 (μόνη συζήτηση επί της αρχής, των άρθρων και του συνόλου του σχεδίου νόμου Microsoft)
- Σχολιασμός της συζήτησης της 17/1 για το νομοσχέδιο Microsoft στην Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής (Χρήστος Ρικούδης)
- Συμφωνία κυβέρνησης – Microsoft (FFII)
(Θα ακολουθήσουν και άλλοι…)
