Άρθρο στο ελληνικό Linux Format #17
Μετά από απουσία 2 τευχών, επέστρεψα στη στήλη digit@lrights του Linux Format για το τεύχος 17, αναφερόμενος σε κάποιες δυσοίωνες εξελίξεις για με τα ατομικά δικαιώματα που πέρασαν απαρατήρητες μέσα στο καλοκαίρι.
“Πόλεμος κατά της τρομοκρατίας” – Ατομικά δικαιώματα: 5 – 0
Με την ευόδωση κρίσιμων συμφωνιών και την προώθηση οδηγιών, το κλείσιμο της γερμανικής προεδρίας της ΕΕ βρίσκει ενισχυμένα τα συμφέροντα των ΗΠΑ στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας και το καθεστώς επιτήρησης, και αποδυναμωμένα τα ψηφιακά δικαιώματα των ευρωπαίων πολιτών. Παράλληλα, στην πέρα όχθη του Ατλαντικού, νομοθετική νίκη που σημείωσε πρόσφατα η κυβέρνηση Bush εδραιώνει ακόμα περισσότερο το καθεστώς παρακολούθησης στο έδαφος της χώρας.
Η τελική μορφή της νέας συμφωνίας ΕΕ – ΗΠΑ για τα αεροπορικά δεδομένα επιβατών (PNR), που υπογράφηκε πρόσφατα στο Συμβούλιο Υπουργών εμφανίζεται με ελαφρώς μετριασμένες τις επιπτώσεις στην ιδιωτικότητα αλλά χωρίς ουσιαστικές βελτιώσεις. Η νέα συμφωνία αντικαθιστά προσωρινή που έληξε στα τέλη Ιουλίου κι επιτρέπει στις υπηρεσίες ασφάλειας των ΗΠΑ την πρόσβαση, μετά από αίτηση (σύστημα “push” αντί για “pull”, όπως ίσχυε μέχρι πρότινος) σε 19 στοιχεία δεδομένων -έναντι 34 που προέβλεπε το αρχικό κείμενο- τα οποία θα πρέπει να παράσχονται στις αιτούσες αρχές εντός 15′ από την αναχώρηση της πτήσης. Τα δεδομένα θα διατηρούνται για συνολικό διάστημα μέχρι και 15 χρόνια, ενώ το φραστικό της συμφωνίας επιτρέπει τη χρήση τους και για τη διερεύνηση άλλων “σοβαρών διεθνικών εγκλημάτων” εκτός από την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, καθώς και την προώθησή τους σε αρχές τρίτων χωρών χωρίς δυνατότητα επιτήρησης από την ΕΕ. Με αυστηρή γλώσσα (“ουσιαστικά ελαττωματική” και αόριστη) αντιμετώπισε τη νέα συμφωνία το Ευρωκοινοβούλιο, σημειώνοντας ότι δεν δεσμεύει ουσιαστικά τις ΗΠΑ όσον αφορά την προστασία των δεδομένων και χαρακτηρίζοντας την ελάττωση των στοιχείων δεδομένων ως κοσμητική. Στο ίδιο κείμενο, το ΕΚ άσκησε επίσης κριτική στις δηλώσεις του επιτρόπου Frattini, μετά τις πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις επί βρετανικού εδάφους, σχετικά με την μελλοντική θεσμοθέτηση ευρωπαϊκού συστήματος PNR.
Πιό ουσιαστικές παραχωρήσεις εξασφάλισε η ΕΕ σε αντίστοιχη συμφωνία με τις ΗΠΑ σχετικά με την χρήση των δεδομένων διεθνών τραπεζικών συναλλαγών του συστήματος SWIFT, που υπογράφηκε στα τέλη Ιουνίου. Η συμφωνία δεσμεύει την αμερικανική πλευρά να χρησιμοποιήσει τα δεδομένα αποκλειστικά και μόνο για αντιτρομοκρατικούς σκοπούς, αλλά και τις τράπεζες που συμμετέχουν στο σύστημα SWIFT να ενημερώνουν τους πελάτες τους για οποιαδήποτε μεταφορά των δεδομένων τους, σύμφωνα με την απαίτηση της Ομάδας Εργασίας του Άρθρου 29.
Τον περασμένο Ιούνιο, εξάλλου, με την κύρωση της οδηγίας για το Visa Information System από το Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο Δικαστικών και Εσωτερικών Υποθέσεων τέθηκαν τα θεμέλια για την δημιουργία της μεγαλύτερης βάσης βιομετρικών δεδομένων στον κόσμο, που θα διατηρεί δεδομένα για εώς και 70 εκατομμύρια πολίτες που διέρχονται από τη ζώνη Σένγκεν.
Την κρισιμότερη όμως εξέλιξη για τα δημοκρατικά δικαιώματα στην Ευρώπη αποτελεί η ενσωμάτωση, τον ίδιο μήνα, στο ευρωπαϊκό δίκαιο της συνθήκης Prüm (Schengen 3), που προβλέπει την υποχρεωτική ίδρυση βιομετρικών βάσεων δεδομένων -DNA και δακτυλικών αποτυπωμάτων- στις χώρες της ευρωζώνης και την αυτόματη διακρατική πρόσβαση στα δεδομένα αυτά για λόγους αστυνομικής συνεργασίας.
Στις αρχές του τρέχοντος μήνα, εξάλλου, το αμερικανικό Κογκρέσο, υπό την ηγεσία των Δημοκρατικών, ενέκρινε προσωρινό νομοσχέδιο που θα δίνει στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να διατελεί ηλεκτρονικές υποκλοπές χωρίς ένταλμα για την παρακολούθηση εγχώριων υπόπτων για τρομοκρατία. Με τον τρόπο αυτό, το Κογκρέσο ουσιαστικά δικαιώνει εκ των υστέρων τον πρόεδρο Bush, που με τη στενή συνεργασία του Γενικού Εισαγγελέα Alberto Gonzales, είχε εξουσιοδοτήσει την NSA να προχωρήσει στο παράνομο πρόγραμμα μαζικών υποκλοπών εκατομμυρίων αμερικανών πολιτών, επικαλούμενος ειδικές εξουσίες λόγω εμπόλεμης κατάστασης στην οποία βρίσκονταν η χώρα. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η επίβλεψη των υποκλοπών θα γίνεται από μυστικό δικαστήριο, κι επικυρώθηκε μετά από την αποτυχία των Δημοκρατικών να περάσουν πιό μετριοπαθείς εναλλακτικές, που θα εξασφάλιζαν αυξημένη επιστασία της δικαιοσύνης.
Σχετικά:
- Personal data protection under threat in EU treaty draft (EU Observer, 29/9/07)
- Largest anti-surveillance street protest in Germany for 20 years (EDRI, 26/9/07)
- US moves for “state secrets” privilege in the SWIFT case (EDRI, 12/9/07)
- Οι γερμανοί ξανάρχονται ..για ευρωφακέλωμα DNA
- Άρθρο στο ελληνικό Linux Format #12
- Άρθρο στο ελληνικό Linux Format #11
