Άρθρο στο ελληνικό Linux Format #12
Το άρθρο μου για τη στήλη digit@lrights του ελληνικού Linux Format που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 12 του περιοδικού.
Ιδιωτικότητα – Ανομίες και δύσκολοι συμβιβασμοί
Ανησυχητικές εξελίξεις σχετικά με θέματα ιδιωτικότητας στα οποία είχαμε αναφερθεί και στο περασμένο τεύχος απασχόλησαν και αυτό το δίμηνο τον Τύπο και τους υπέρμαχους των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκατέρωθεν του Ατλαντικού, ενώ νέες μάχες προμηνύονται στο ευρωπαϊκό μέτωπο των πατεντών λογισμικού.
Το ομοσπονδιακό εφετείο των ΗΠΑ ανέστειλε την εφαρμογή της απόφασης της ομοσπονδιακής δικαστού Anna Diggs Taylor, μέχρι την εκδίκαση της έφεσης που ζήτησε η αμερικανική κυβέρνηση. Η Taylor ζητούσε να τερματιστεί ως αντισυνταγματικό το “πρόγραμμα παρακολούθησης τρομοκρατών”, που διενεργούσε η NSA. Στην καλύτερη περίπτωση, σύμφωνα με την οργάνωση ACLU που κινεί την αγωγή κατά της NSA, η έφεση θα εκδικαστεί στο τέλος του χρόνου· πράγμα που σημαίνει ότι το μαζικό πρόγραμμα παρακολούθησης των τηλεπικοινωνιών αμερικανών πολιτών χωρίς ένταλμα θα συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι τότε, με τις ευλογίες του δικαστηρίου. Στο μεταξύ, η οργάνωση EFF, ενάγουσα κατά της εταιρίας AT&T, για την συνεργασία της με την NSA στο μαζικό πρόγραμμα παρακολούθησης, έστρεψε τα πυρά της αυτή τη φορά κατά του αμερικανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης και ζητάει με δικαστική αγωγή τη δημοσίευση πληροφοριών για το DCS-3000, διάδοχο σύστημα του περιβόητου Carnivore που χρησιμοποιείται από το FBI για την παρακολούθηση διαδικτυακών επικοινωνιών.
Σε μιά άλλη εξέλιξη σχετικής υπόθεσης, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Jean-Claude Trichet, δήλωσε σε ανοικτή σύσκεψη επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου ότι η παρακολούθηση διεθνών τραπεζικών συναλλαγών από αμερικανικές διωκτικές αρχές ήταν γνωστή στην επιβλέπουσα επιτροπή του οργανισμού SWIFT από το 2002. Επικαλούμενος ως λόγο της ιδιότυπης αυτής “ομερτά” την αλυσίδα συμφωνιών εμπιστευτικότητας που συνέδεε την ΕΚΤ με το SWIFT και την αμερικανική κυβέρνηση, ο Trichet ομολόγησε πως η επιτροπή -που αποτελείται από τον ίδιο και τους επικεφαλής 10 κεντρικών ευρωπαϊκών τραπεζών- αποσιώπησε το θέμα, με το σκεπτικό ότι “η προστασία των προσωπικών δεδομένων δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της, αφού δε σχετίζεται με τη λειτουργία των υποδομών της αγοράς”. Παραδέχτηκε, πάντως, ότι ενδεχόμενο καταστροφικό πρόβλημα όσον αφορά την ασφάλεια των δεδομένων θα μπορούσε να ενέχει “κάποιες επιπτώσεις” στην οικονομική σταθερότητα της Ένωσης. Παρ’ ότι ο οργανισμός SWIFT βρέθηκε να παραβιάζει βελγικούς νόμους για την προστασία προσωπικών δεδομένων, η βελγική κυβέρνηση είναι απρόθυμη να προχωρήσει σε άσκηση δίωξης εναντίον του, ενώ ούτε η Κομισιόν ούτε η Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29 για την προστασία των δεδομένων έχουν καταλήξει σε σχετικές γνωματεύσεις.
Η σημαντικότερη όμως εξέλιξη σε θέματα ιδιωτικότητας του τελευταίου διμήνου αφορά την σύναψη συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ για τη μεταφορά προσωπικών δεδομένων των επιβατών αεροπορικών πτήσεων (PNR) προς αμερικανικό έδαφος. Η σχετική ισχύουσα νομοθεσία είχε κηρυχθεί ως αντιβαίνουσα στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το οποίο είχε δώσει στα κοινοτικά όργανα προθεσμία για την αντικατάστασή της μέχρι την 1η του Οκτώβρη. Τον Σεπτέμβριο, η ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου είχε εκδόσει Σύσταση προς το Συμβούλιο για την σύναψη νέας συμφωνίας με την Ουάσιγκτον, στην ίδια βάση με την παλιά. Η νέα συμφωνία, που υπογράφτηκε τελικά 5 ημέρες μετά τη λήξη του τελεσιγράφου, προβλέπει πως η Ένωση θα προωθεί τα προσωπικά δεδομένα επιβατών (34 πεδία) που θα ζητά το Υπουργείο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, αντί αυτό να τα ανασύρει αυτόματα, και θα έχει ισχύ μέχρι τον Ιούλιο του 2007. Νωρίτερα, ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Σταύρος Λαμπρινίδης (PSE), σημείωνε πως οι ΗΠΑ δεν έδιναν στην Ένωση ούτε καν τα ίδια εχέγγυα για την ασφάλεια των δεδομένων PNR, που είχαν δώσει στον οργανισμό SWIFT για τα τραπεζικά δεδομένα.
Πατέντες λογισμικού: Η αυτοκρατορία αντεπιτίθεται
Ένα χρόνο μετά την κατάρριψη της πρότασης οδηγίας 2002/0047/COD για τις πατέντες λογισμικού στο Ευρωκοινοβούλιο -εξέλιξη που χαιρετίστηκε ως νίκη των ευρωπαίων ακτιβιστών κατά των ξένων πολυεθνικών- οι υπέρμαχοι των πατεντών ανακάμπτουν, προσπαθώντας να διευρύνουν το πλαίσιο εφαρμογής της διαμάχης. Ο επίτροπος McCreevy υποστήριξε στις αρχές του Σεπτεμβρίου την προτεινόμενη συμφωνία EPLA, για την δημιουργία ένος Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ευρεσιτεχνιών, λέγοντας ότι η βιομηχανία θέλει ένα «one stop shop» για τις πατέντες, και κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την εισβολή οικονομικών υπερδυνάμεων στην Ευρώπη, την οποία παρομοίασε με την επέμβαση στη Νορμανδία! Με τη δημιουργία του προτεινόμενου δικαστηρίου, όμως, η δικαιοδοσία για την επίλυση όλων των αντιδικιών σε θέματα πατεντών περνάει στα χέρια του Ευρωπαϊκού Γραφείου Πατεντών (EPO), το οποίο δεν είναι υπόλογο στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά στο σύνολο των χωρών που έχουν υπογράψει την Ευρωπαϊκή Συνθήκη για τα Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας (EPC).
Στις 12 Οκτωβρίου, το Ευρωκοινοβούλιο θα ψηφίσει επί της συμφωνίας, στην επικύρωση της οποίας αντιτάχθηκαν τρία ευρωπαϊκά κόμματα (PES, Greens/EFA και GUE/NGL) καθώς και οι ακτιβιστές του FFII. Οι επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι με την υιοθέτησή της «αμερικανοποιείται» το ευρωπαϊκό σύστημα ευρεσιτεχνιών, ενώ εγείρεται ο κίνδυνος να νομιμοποιηθούν αναδρομικά οι 30.000 και πλέον πατέντες λογισμικού που έχουν ήδη καταθέσει στο EPO οι ίδιες, ως επί πλείστον, ξένες δυνάμεις από τις οποίες ο επίτροπος McCreevy προσπαθεί να προστατέψει την ευρωπαϊκή καινοτομία. Επιστολή την οποία απηύθυνε στους ευρωβουλευτές, στις αρχές του Οκτώβρη, αμερικανικός σύνδεσμος βιομηχάνων πληροφορικής ενισχύει τις ανησυχίες αυτές, καθώς πληθαίνουν τα τελευταία χρόνια οι φωνές για αναμόρφωση και του αμερικανικού συστήματος ευρεσιτεχνιών. Την ανησυχία ότι η θέσπιση του δικαστηρίου θα έχει ως αποτέλεσμα την παράκαμψη της εκφρασμένης βούλησης του Ευρωκοινοβουλίου ως προς τις πατέντες λογισμικού εξέφρασε και ο έλληνας ευρωβουλευτής Παπαδημούλης (GUE-NGL), σε επερώτησή του προς τον επίτροπο McCreevy.
Τελευταία εξέλιξη στο θέμα αποτελεί η απότομη μεταστροφή της στάσης των τριών ευρωπαϊκών κομμάτων, τα οποία προτίθενται να υπερψηφίσουν συμβιβαστική πρόταση που αφήνει χώρο για μελλοντικές αλλαγές στη συμφωνία· εξέλιξη που χαρακτήρισαν “συνετή επιλογή” το FFII και ο “ευρωπαίος ακτιβιστής για το 2005” Florian Mueller -σύμφωνα με την εφημερίδα European Voice- στη λογική του «το μή χείρον βέλτιστον».
Παραπομπές:
- Συνέχιση του αμερικανικού προγράμματος υποκλοπών (BBC)
- Η ΕΚΤ ζητά την προστασία της Ένωσης για τα τραπεζικά δεδομένα (Register)
- Υπογραφή της νέας συμφωνίας PNR (BBC)
- Δελτίο τύπου της Κομισιόν για την λήξη του τελεσιγράφου στις διαπραγματεύσεις PNR
- Δελτίο τύπου του EFF για τη μήνυση κατά του Υπουργείου Δικαιοσύνης
- Ανάλυση της συμφωνίας EPLA από το FFII
- Ο πόλεμος των πατεντών ξαναφουντώνει (ZDNET)
- Ξαφνικός συμβιβασμός για τις πατέντες (Register)
- Λόγος του επιτρόπου McCreevy στο ΕΚ για τις πατέντες
- Ο σύνδεσμος CCIA προειδοποιεί για τους κινδύνους της συμφωνίας EPLA (ag-ip news)
