Τίτλοι επικαιρότητας ..στης φυλακής τα σίδερα
Το άρθρο που γράψαμε με το Θωμά Τζήρο για την υπόθεση BlogMe.gr, και που δημοσιεύτηκε στο σημερινό φύλλο της 30/11 της εφημερίδας “Θεσσαλονίκη” (δημοσιεύτηκε επίσης στο thess.gr).
Φανταστείτε ένα υποθετικό σενάριο: ξυπνάτε το πρωί κι αφού κάνετε το απαραίτητο τηλεοπτικό ζάπινγκ, καταλήγετε στην πρωϊνή εκπομπή των Λυριτζή και Οικονόμου στο κρατικό κανάλι της ΝΕΤ, που διαβάζουν τίτλους εφημερίδων. Έρχεται η σειρά του Λυριτζή, πιάνει στα χέρια του την «Θεσσαλονίκη» και διαβάζει τον τίτλο «Καραγκιόζης ο Πρωθυπουργός», χωρίς να κάνει σχόλιο. Την ίδια μέρα, θιγμένος ο πρωθυπουργός κάνει μήνυση. Η αστυνομία επιλαμβάνεται του θέματος και πάει και συλλαμβάνει τον …Λυριτζή.
Κάτι τέτοιο συνέβη την προηγούμενη εβδομάδα στον ελληνικό κυβερνοχώρο, όταν το ανεκπαίδευτο τμήμα δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ συνέλαβε τον κ. Αντώνη Τσιπρόπουλο, διαχειριστή της ιστοσελίδας blogme.gr, γιατί με αυτοματοποιημένο τρόπο αναπαρήγαγε μέρος κειμένου που σατίριζε δημόσιο πρόσωπο.
«Το να μηνύεις μια μηχανή αναζήτησης δεν διαφέρει και πολύ από το να διαπληκτίζεσαι με μια καφετιέρα»
Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή. Εδώ και δυό χρόνια έχει περάσει και στην Ελλάδα η μόδα των blogs. Εκτός από δικτυακά ημερολόγια, τα blogs αποτελούν ελεύθερες φωνές πολιτών και σε πολλές περιπτώσεις μετεξελίσσονται σε δημοσιογραφικά μέσα και βήματα πολιτικού διαλόγου. Τα περισσότερα φιλοξενούνται σε υπολογιστικά συστήματα εκτός Ελλάδας όπως το www.blogger.com ή www.wordpress.com. Αυτό σημαίνει ότι όσοι γράφουν ανώνυμα εκεί μπορεί να απολέσουν την ανωνυμία τους μόνο αν κάποιος θιγόμενος αποτανθεί στην αμερικάνικη δικαιοσύνη και αναγκάσει τους ιδιοκτήτες των δικτυακών τόπων να δώσουν τα πραγματικά στοιχεία του γράφοντος. Η τεχνολογία πηγών RSS, που υφίσταται από το 2001, επιτρέπει σε όσους ενδιαφέρονται να ενημερώνονται αυτόματα για τα νέα κείμενα στα αγαπημένα τους blogs. Αυτή η τεχνολογία δεν ελέγχεται ούτε αλλοιώνεται από τον παραλήπτη. Οι πηγές RSS μπορούν επίσης να συγκεντρωθούν και να παρουσιαστούν σε μορφή ιστοσελίδας με «τίτλους επικαιρότητας» από κάποιον τρίτο, παρέχοντας στην ουσία μιά μορφή αυτοματοποιημένης αποδελτίωσης χωρίς κριτήρια. Μια τέτοια σελίδα ήταν και το blogme.gr.
Εικάζεται, χωρίς αποδείξεις, από την κοινότητα των bloggers ότι τη μήνυση -για άσεμνο και σατιρικό περιεχόμενο, και χωρίς να έχει προηγηθεί εξώδικο- υπέβαλλε γνωστός τηλεβιβλιοπώλης, ο οποίος θίχτηκε από blog που τον σατίριζε, και το οποίο αποδελτίωνε, μεταξύ άλλων, το blogme.gr. Ακολούθησε σύλληψη του Τσιπρόπουλου με τη διαδικασία του αυτοφώρου -πράγμα πρωτοφανές- από το σώμα δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος, που προσέθεσε μ’ αυτό τον τρόπο ακόμα μία «δάφνη» στο ενεργητικό του, ύστερα από το φιάσκο της διείσδυσης στο αθηναϊκό Indymedia, της σύλληψης Σουηδού προγραμματιστή στην Κρήτη με την αιτιολογία ότι διήνειμε spam ..με το χέρι, και του διαδικτυακού καλλιτέχνη κ Φωτίου για τη φάρσα πώλησης θέσεων στο Δημόσιο.
Οι αντιδράσεις των Ελλήνων bloggers υπήρξαν πρωτοφανείς, κυριολεκτικά από την πρώτη στιγμή. Τα σχετικά με την υπόθεση άρθρα που έχουν γραφτεί μέχρι τώρα ξεπερνούν τα διακόσια, ενώ εμφανίστηκαν και κάποια ξενόγλωσσα, καθώς η ελληνική μπλογκόσφαιρα για πρώτη φορά αντιμετωπίζει την ανάγκη να προβάλλει ένα θέμα σε διεθνές επίπεδο. Παρ’ όλα αυτά, η κάλυψη του θέματος από τα ελληνικά ΜΜΕ ήταν ανύπαρκτη, μέχρι και τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές.
Η καταστολή της ελευθερίας του ψηφιακού λόγου σε διεθνές επίπεδο
Η χρονική συγκυρία της υπόθεσης Blogme.gr είναι τουλάχιστον ενδιαφέρουσα. Με την ευκαιρία “1ου Παγκόσμιου Φόρουμ για την Διακυβέρνηση στο Ίντερνετ”, που ξεκινάει τις εργασίες του στην Αθήνα από την ερχόμενη Δευτέρα, παρουσία της Ευρωπαίας Επιτρόπου για την Κοινωνία της Πληροφορίας Viviane Reding, και των «πατέρων του Internet», Vint Cerf και Robert Kahn, η Διεθνής Αμνηστία απηύθυνε παγκόσμιο κάλεσμα στους bloggers να προασπίσουν την ελεύθερη έκφραση στο internet από τον αυξανόμενο αυταρχισμό των κυβερνήσεων, ενώ και η ΜΚΟ Ρεπόρτερς Χωρίς Σύνορα, που καταγράφει τις διώξεις που υφίστανται διεθνώς δημοσιογράφοι, bloggers και κυβερνο-ακτιβιστές απέστειλε εκπρόσωπό της στο συνέδριο. Στην πρόσφατη 5η ετήσια έκθεσή για την ελευθερία του τύπου, η οργάνωση κατατάσσει την Ελλάδα στην 32η θέση σε σύνολο 168 θέσεων, και κάτω από χώρες όπως το Μπενίν, η Ναμίμπια και η Βολιβία. Το αστείο είναι ότι ο Υπουργός Μεταφορών κ. Λιάπης, μιλώντας για το διεθνές συνέδριο είπε ότι «μας ενδιαφέρει το μέλλον του Ίντερνετ χωρίς λογοκρισία…»’ προφανώς ο προϊστάμενος του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης έχει άλλη άποψη.
Μορφές λογοκρισίας όπως η υπόθεση blogme.gr παρουσιάζονται κυρίως σε χώρες που δεν φημίζονται για την δημοκρατικότητά τους. Συγκεκριμένα, οι Ρεπόρτερς Χωρίς Σύνορα χαρακτηρίζουν την Κίνα ως τη μεγαλύτερη φυλακή για κυβερνοακτιβιστές στον κόσμο, ενώ το λεγόμενο «Σινικό Πυρότειχος» είναι το πιό αποτελεσματικό σύστημα λογοκρισίας του Internet διεθνώς. Στο Ιράν, όπου τα blogs ξεπερνάνε τα 700.000 σε αριθμό, οι μαζικές συλλήψεις bloggers τον προπέρσινο χειμώνα προκάλεσαν παγκόσμια κατακραυγή. Στην Αίγυπτο, η κυβέρνηση παρακολουθεί την ψηφιακή έκφραση από το 2001 ενώ πέρυσι συνελήφθη ένας από τους πρώτους αιγύπτιους bloggers. Στη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη, ο συστηματικός κρατικός εκφοβισμός αναγκάζει τους bloggers και τους ψηφιακούς δημοσιογράφους να αυτολογοκρίνονται, ενώ στο Μπαχρέιν ήταν υποχρεωτική, μέχρι πρότινος, η καταγραφή από το κράτος όλων των ψηφιακών δημοσιεύσεων.
Η περίπτωση αυτή έμμεσης φίμωσης της ελεύθερης έκφρασης δεν προοιωνίζει τίποτα το θετικό για την αντιμετώπιση των νέων τεχνολογιών και μέσων έκφρασης από το κράτος. Το νομικό καθεστώς των bloggers στην Ελλάδα, είναι ανύπαρκτο, ενώ στις ΗΠΑ, παρά το κλίμα συρρίκνωσης των ατομικών ελευθεριών των τελευταίων χρόνων, τα blogs έχουν αναγνωριστεί σαν μορφή δημοσιογραφίας και συμβάλλουν ενεργά στη διαφάνεια του δημόσιου βίου. Τέτοιες μορφές λογοκρισίας δεν απέχουν πολύ από το να περάσουν και στον χώρο των δημοσιογράφων, συνεπώς, οφείλουν να πάρουν θέση στο ζήτημα τα κόμματα αλλά και επαγγελματικοί φορείς όπως η ΕΣΗΕΑ και η ΕΣΗΕΜΘ. Αλλά και όσο, σαν πολίτες, δίνουμε χώρο στην καταστολή των ατομικών ελευθεριών και της ελευθερίας του λόγου, τόσο θα βιώνουμε καταστάσεις σαν και αυτές.
Πηγές:
- Παρουσίαση της υπόθεσης Blogme.gr (Metajournalism)
- Οι γκάφες της δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος (agitprop)
- Άρθρα σε blogs για την υπόθεση Blogme.gr
- Πρόσφατες συλλήψεις κινέζων κυβερνοακτιβιστών (CNET)
- Ετήσια έκθεση για την ελευθερία του λόγου διεθνώς (RSF)
- Κάλεσμα της Διεθνούς Αμνηστιάς στους bloggers για την προάσπιση της ελευθερίας του λόγου
