Προσβασιμότητα αλά ελληνικά
Μιά σύντομη εξέταση της προσβασιμότητας των δικτυακών τόπων δημόσιων υπηρεσιών, με αφορμή την πρεμιέρα του Πρίσμα+. Εκτός εποχής, βέβαια, αφού η “Παγκόσμια ημέρα ατόμων με ειδικές ανάγκες” ήταν το Δεκέμβρη…
Επισημαίνω ότι δεν πρόκειται για μελέτη χρηστικότητας (ίσως σε επόμενα post), αλλά οι δύο έννοιες είναι αλληλένδετες σε μεγάλο βαθμό. Για λόγους σύγκρισης, τα ενδεικτικά σενάρια προσβασιμότητας του W3C αφορούν:
- Online shopper with color blindness (user control of style sheets)
- Reporter with repetitive stress injury (keyboard equivalents for mouse-driven commands; access-key)
- Online student who is deaf (captioned audio portions of multimedia files)
- Accountant with blindness (appropriate markup of tables, alternative text, abbreviations, and acronyms; synchronization of visual, speech, and braille display)
- Classroom student with dyslexia (use of supplemental graphics; freezing animated graphics; multiple search options)
- Retiree with aging-related conditions, managing personal finances (magnification; stopping scrolling text; avoiding pop-up windows)
- Supermarket assistant with cognitive disability (clear and simple language; consistent design; consistent navigation options; multiple search options)
- Teenager with deaf-blindness, seeking entertainment (user control of style sheets; accessible multimedia; device-independent access; labelled frames; appropriate table markup)
Ακολουθούν μερικές επι τροχάδην παρατηρήσεις για ενδεικτικούς δικτυακούς τόπους δημόσιων υπηρεσιών:
- Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης: Ο δικτυακός τόπος βασίζεται στο ελεύθερο λογισμικό Plone (κι ας μην το αναφέρει), που είναι σύμμορφο με τις οδηγίες προσβασιμότητας WAI-AA και US Section 508.
- Υπουργείο Παιδείας: Η εκπαιδευτική πύλη διαθέτει σελίδα για την εκπαίδευση και τα ΑΜΕΑ, αλλά ούτε ο δικτυακός τόπος του υπουργείου, ούτε η πύλη ακολουθούν τις οδηγίες του W3C.
- Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών: Διαθέτει θεματική ενότητα ενημέρωσης για ΑΜΕΑ και ειδική ιστοσελίδα για ΑΜΕΑ (σύμμορφος με WAI-AA), αλλά ο ίδιος ο δικτυακός τόπος δεν ακολουθεί τις οδηγίες του W3C. (Να μην το ξαναγράφω και κουράζομαι: από δω και κάτω, κανένας δικτυακός τόπος δεν τις ακολουθεί).
- Υπουργείο Ανάπτυξης: Τετράγωνα μικρά γραμματάκια στο μενού πλοήγησης, πορτοκαλί κείμενο σε άσπρο φόντο στην κεντρική στήλη των ειδήσεων. Ζαλίστηκα…
- Υπουργείο Γεωργίας: “The site is best viewed with MS Internet Explorer v4.0 or later or Netscape Communicator v4.0 or later“. Αυτό τα λέει όλα. Και το encoding σε Windows-1253, εννοείται…
- ΥΠΕΧΩΔΕ: Το αριστερό μενού και ο σύνδεσμος για την έκδοση στα Αγγλικά τρεμοπαίζουν επειδή το padding της γραμματοσειράς αλλάζει όταν περνάει από πάνω τους το ποντίκι!
- Υπουργείο Μακεδονίας Θράκης: Μπλε σε μωβ το αριστερό μενού, τελείως δυσδιάκριτο το μικροσκοπικό σύστημα πλοήγησης πάνω δεξιά (9 pixels Arial;), κεντρικό περιεχόμενο σε μικρού μεγέθους γραμματοσειρά με κεφαλαία.
- Γ. Γ Νέας Γενιάς: Αριστερό μενού άσπρο σε ροζ, δεξί μενού, άσπρο σε πορτοκαλί, ένα κάρο μπανεράκια (κάποια απ’ αυτά animated), animated buttons πλοήγησης… πολύ δύσχρηστο, γενικά.
- Βουλή των Ελλήνων: Η έκθεση για τα 180 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση διαθέτει έκδοση για ΑΜΠΟ, η οποία όμως υποστηρίζεται μόνο από MS Internet Explorer 5.5 και άνω.
- Η κυβέρνηση στο διαδίκτυο: Προσβασιμότητα μηδέν. Κυριολεκτικά. Ο δικτυακός τόπος ήταν πεσμένος όταν προσπάθησα να τον προσπελάσω.
- Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Θεσσαλονίκης: Κάπως πιό στρωμένη διάρθρωση του υλικού, αλλά κατά βάση παρόμοια σχεδίαση μ’ εκείνη των περισσότερων υπουργείων.
- Δήμος Θεσσαλονίκης: Το χρωματικό σχήμα (μαύρο σε άσπρο) χωρίς έντονους χρωματισμούς στις περιοχές πλοήγησης κάνει το δικτυακό τόπο πιό ευανάγνωστο από εκείνους των περισσότερων υπουργείων, αλλά μέχρι εκεί. Διαθέτει κατάλογο κτιρίων που είναι προσβάσιμα σε ΑΜΕΑ.
Ας σημειωθεί ότι κανένας από τους παραπάνω δικτυακούς τόπους δε διαθέτει σελίδα με οδηγίες χρήσης – πλοήγησης (τουλάχιστον, όχι σε κεντρικό σημείο), ενώ λίγοι διαθέτουν πίνακα περιεχομένων.
Η ετήσια έκθεση εκτέλεσης για το 2004 του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Κοινωνική Ενσωμάτωση της ΕΠ ΚτΠ αναφέρει:
το Μέτρο 4.3 Προηγμένες τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες για τον πολίτη προβλέπει την παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών σε ειδικές ομάδες πληθυσμού μέσω της Κατηγορίας Πράξεων 4.3.3. Η Κατηγορία Πράξεων αυτή που αφορά ειδικά τα άτομα με αναπηρίες και προβλέπει απευθείας ενισχύσεις για την υποστήριξη των αναγκών πρόσβασης των ΑμεΑ σε τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες και υπηρεσίες πληροφόρησης, συμβάλλει ιδιαίτερα στο Στόχο 2.
Στο Μέτρο 4.3 αναμένεται έκδοση Πρόσκλησης, στην κατηγορία πράξης 4.3.3., παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών (ευρυζωνικότητα) σε ΑμεΑ που απευθύνεται σε συλλογικούς φορείς ΑμεΑ και ειδικές/ευπαθείς ή γεωγραφικά αποκλεισμένες ομάδες πληθυσμού, προϋπολογισμού 5 Μ€.
Η ευρυζωνικότητα όμως δεν είναι πανάκεια για θέματα ψηφιακού αποκλεισμού, ιδίως σε ότι αφορά τα ΑΜΕΑ.
Το 2003 (Ευρωπαϊκό Έτος των Ατόμων με Αναπηρίες), η προηγούμενη κυβέρνηση είχε εξαγγείλει τη διάθεση ποσού 30 Μ€ για την υλοποίηση έργων τηλεπικοινωνιών που θα αφορούσαν Ειδικές Ομάδες Πληθυσμού και ΑΜΕΑ. Αν κάποια απ’ τα κονδύλια αυτά δόθηκαν για τη βελτίωση της προσβασιμότητας των δικτυακών τόπων των ελληνικών δημόσιων υπηρεσιών, είμαι περίεργος να δω τις αναφορές παράδοσης των σχετικών έργων.
Κι αν ακόμα βρούμε τον τρόπο να συγχωρήσουμε τον ωχαδερφισμό του ελληνικού κράτους απέναντι στις ανάγκες κάποιων συνανθρώπων μας με λιγότερες δυνατότητες πρόσβασης στην πληροφορία, δε μπορεί να ισχύσει το ίδιο και για το Πρίσμα+, το νεότευκτο ψηφιακό κανάλι της ΕΤ που λανσάρεται ως φιλικό σε ΑΜΕΑ. Ο δικτυακός τόπος του καναλιού παρουσιάζει την εξής εικόνα:
Κανένα σχόλιο, εκτός του να σημειώσω ότι οι μικρές φούσκες στα αριστερά αντιπροσωπεύουν επιλογές πλοήγησης που δεν περιέχουν κείμενο, ούτε ακόμα και όταν περνάει από πάνω τους το ποντίκι!
Και κάτι τελευταίο, σχετικό με ΜΚΟ αυτή τη φορά: κοντινό φιλικό μου πρόσωπο ανακάλυψε πρόσφατα ότι πάσχει από σκλήρυνση κατά πλάκας, και όπως ήταν επόμενο, ξαμολύθηκα στο διαδίκτυο για να μάθω περισσότερα για την ασθένεια αυτή (8.000 πάσχοντες στην Ελλάδα, σύμφωνα με μετρήσεις, διόλου σπάνια δεν είναι). Με την επισήμανση ότι η οποιαδήποτε προσφορά εθελοντικής βοήθειας και έγκυρης πληροφόρησης στους πάσχοντες ασθενειών είναι άξια συγχαρητηρίων και μιμήσεως, αλλά θα πρέπει να είναι προσβάσιμη για να είναι χρήσιμη, είναι εύλογο να βγάλει κανείς κάποια συμπεράσματα, συγκρίνοντας τους δικτυακούς τόπους της Ελληνικής Εταιρείας για την ΣκΠ και της αντίστοιχης Αγγλικής. Ο δεύτερος είναι σχεδιασμένος με γνώμονα την προσβασιμότητα (σύμμορφος με WAI επιπέδου AAA, όπως αναγράφεται), με ευανάγνωστο χρωματικό θέμα, με ευρείς διαχωρισμούς, μεγάλο μέγεθος κειμένου και δυνατότητα αυξομείωσής του, διαθέτει έκδοση χωρίς γραφικά κλπ. Ο πρώτος χρησιμοποιεί μιά πληθώρα χρωματικών αποχρώσεων χωρίς συνεπείς ρόλους στις περιοχές πλοήγησης κι έχει δύσχρηστα μενού με μικρό μέγεθος κειμένου σε κεφαλαία.
[..]the moral test of government is how that government treats those who are in the dawn of life, the children; those who are in the twilight of life, the elderly; and those who are in the shadows of life, the sick, the needy and the handicapped
– Hubert H. Humphrey, 1977
Αναφορές:
- Κάνοντας την αρχή: Δημιουργώντας Προσβάσιμες Ιστοσελίδες (W3C)
- Web Accessibility Initiative (WAI) και Web Content Accessibility Guidelines 1.0 (W3C)
- Americans with Disabilities Act Section 508 Guidelines (US Gov’t)
- eInclusion & eAccessibility και EU Disability Strategy (EU)
- Ανακοινώσεις COM(2005) 425 και COM(2001) 529 (EU)
- Άρθρο 5Α του Ελληνικού Συντάγματος (“Aτομικά και κοινωνικά δικαιώματα”)
- Ειδική ιστοσελίδα του Υπουργείου Μεταφορών και Επικοινωνιών για ΑΜΕΑ
- Οδηγός του πολίτη στις διοικητικές διαδικασίες (ΚΕΠ)
- e-accessibility.gr
- disabled.gr
Έγραψαν σχετικά:
- Πρίσμα+ (cosmix.org, 22/3/06)
- Προσβασιμότητα και ΕΛ/ΛΑΚ (Νίκος Γενημάκης, 19/3/06)
- Ένα ακόμη δικαίωμα προς διεκδίκηση (Νίκος Γενημάκης, 3/3/06)
